Meeleven en aftrekken: IVF vanuit het partnerperspectief

Een ivf-traject vanuit partnerperspectief. Dat betekent zoiets als: toekijken en proberen geen domme fouten te maken. Carlo Groot schreef hierover zijn debuut Izar, dat verwijst naar zijn doodgeboren dochtertje: Izar. 

“Mijn vrouw Lisette had net allemaal hormoonbehandelingen en een verschrikkelijke ivf-punctie doorstaan en ik moest even een aantal eicellen in een warmhoudstoof van het ziekenhuis naar de ivf-kliniek rijden. Twaalf minuten rijden. Ik reed spontaan naar de uitgang voor taxi’s. Slagboom dicht. Dat soort knulligheden kunnen dan het bestaan van je potentiële kind ondermijnen.

Zij moest haar buik injecteren met hormonen, ik mezelf aftrekken in een productiekamer.

Dit kwam uiteindelijk wel goed. Lieve medewerkers openden de slagboom voor me. Maar het laat zien hoe je compleet aan de zijlijn staat als partner. Het ergste wat ík moest doen is bloed laten prikken. Een standaard handeling. Dan viel ik natuurlijk meteen flauw, want ik kan niet tegen naalden. Lisette had de ene pijnlijke behandeling na de andere. Zij moest haar buik injecteren met hormonen, ik moest mezelf aftrekken in een productiekamer.”

AFTREKKAMERTJES

“Die productiekamers zijn briljant trouwens. Ik ging zo’n kamer in, maar degene voor mij had de televisie heel hard aangezet. De video – ja, dat was nog VHS – was stopgezet op het moment dat een vrouw keihard kreunde en de camera op haar anus was gericht. Vol in beeld. Dat vond ik niet echt opwindend, maar na vijf dagen drooglegging wist ik mijn potje wel te vullen. Misschien moeten ze van tevoren even navragen welke seksuele voorkeur iemand heeft.

Zo’n productiekamer roept bij mij een oneindige hoeveelheid vragen op. Die van mij had gedimd licht en een bed met van dat zwarte skaileer. Maar er stond bijvoorbeeld ook een spiegel. Voor degenen die het geil vinden zichzelf bezig te zien denk ik? En er is een douche. Die douche, waar die dan voor is? Zijn er mensen die zichzelf helemaal onderspuiten? En wat er niet was: gayporn. Lijkt me dat er best wat aankomende homoseksuele vaders zijn? Of spermadonoren? Vaders die nog niet uit de kast zijn gekomen? Waarom lag dat er dan niet? Maar dat is dus iemand zijn baan: aftrekkamertjes inrichten. Ik vraag me af hoe die persoon dat doet.”

KINDERMAGNEET

“Ik ben helemaal geen kindermagneet. Kinderen komen niet per se naar mij toe rennen. Ik had mezelf nooit in een ivf-traject zien zitten. Ik wist niet eens of ik überhaupt wel vader wilde worden. Stel: Je wilt eigenlijk geen kinderen, maar je vrouw is ongelukkiger zónder kinderen dan jij mét kinderen. Wat doe je dan? Hoe besluit je een kind te krijgen? Is het erger iemand het krijgen van een kind te ontnemen of jezelf het recht te ontzeggen om geen kind te krijgen? Dat is een gekke afweging. Ik besloot dat zij gelukkiger was met kind, dan ik zou zijn zonder kind.

Ondanks dat er medisch niets aan de hand leek te zijn, werd Lisette maar niet zwanger. Na twee jaar proberen, besloten we het ivf-traject aan te gaan.

Voor mij was het een bizarre ervaring. Alle geilheid rond seks wordt in het ziekenhuis angstvallig gemeden. Je moet bijvoorbeeld naar de ‘productiekamer’ om ‘te produceren’. Je gaat niet naar een aftrekkamertje om lekker te rukken. Ik snap heel goed dat dat soort termen vermeden worden, maar het is ook gek om het zo klinisch te maken. Ik bedoel: hoe gedraag je je wanneer je zaad moet produceren? Je moet wel opgewonden raken, maar je wilt ook niet met een te rode kop uit de productiekamerverschijnen.

Toen wij het samenlevingsonderzoek deden vroeg de arts: “En, hebben jullie vanmorgen seks gehad?” Dan wilde ik eigenlijk vragen: ja, en jij? Dat samenlevingsonderzoek, ook wel postcoïtumtest, hield trouwens in dat men kijkt of het zaad overleeft in de vagina. Er schijnen namelijk ook vaginaleefomgevingen te zijn die vijandig gezind zijn tegen sperma. In de praktijk betekent dit: dat je je vrouw ’s ochtends neemt, haar een extra onderbroek geeft, -want al het sperma lekt natuurlijk uit haar broekje-, en dan hop, snel naar het ziekenhuis, waar de dokter het volgeschoten kruis van je vrouw onder de loep neemt. Dat zijn best aparte onderzoeken.”

RELATIE EN IVF

“Je hoort vaker dat relaties mislopen wegens ivf, maar wij bleken tijdens het hele proces een heel goed team te zijn. Natuurlijk wordt seks een soort klinische handeling. Dat is niet leuk. Maar we waren er voor elkaar en konden elkaar goed ondersteunen. Het grote zwarte gat kwam pas na de ivf. Het was zo’n grote focus geweest, ineens was er niet zoveel meer over. Oude irritaties borrelden weer naar boven. Dan keken we elkaar, zo van: is dit het dan?’

We hebben ons kindje verloren, Izar. Naar haar is het boek ook vernoemd. Dat is onbeschrijfelijk verdrietig. Het is ook gek hoe snel mensen dat vergeten. Rond Vaderdag voel ik wel verdriet of als ik een meisje zie dat dezelfde leeftijd heeft als Izar nu zou hebben. We zaten er zo dichtbij. Lisette was al zes maanden zwanger. Dan denk je niet dat het nog mis kan gaan. Maar dat ging het wel. Ik wilde in eerste instantie misschien niet een kind. Maar Izar wilde ik wel. Haar zijn we verloren en dat is een heel rauw verdriet.’

Op een gegeven moment schrijf ik in het boek: “Ik haat kinderen. Vooral als ze zo lang op zich laten wachten.” Je wilt op een gegeven moment ook gewoon dat het lukt. Ik ben eraan gewend dat wanneer je je best doet, je ook succes boekt. Maar hier heb je geen controle over.”

MASSAGECURSUS

“Ik was altijd bezig met deadlines, gitaren verzamelen, carrière maken. Ik ben door dit proces minder materialistisch geworden. Je gaat je toch afvragen wat echt belangrijk is in het leven. Op een gegeven moment gingen we naar een kunstexpositie in Duitsland. Daar hing een installatie met Wir suchen überall das unbedingte. We zoeken in alles het onvoorwaardelijke. Dat doe je uiteindelijk bij het krijgen van een kind. Onvoorwaardelijke liefde krijgen en geven.

Het ging niet helemaal goed met mijn werk en ik zocht naar zingeving. Ik gaf me op voor een massagecursus. Zo vond ik die zingeving en kon ik praktisch gezien Lisette ook beter ondersteunen. Ik kon haar masseren wanneer ze pijn had, haar op die manier liefde geven.”

OERDRIFT

Ik had nooit gedacht hier een boek over te schrijven. Ik ben wel copywriter, maar een boek schrijven is toch even iets anders. Uiteindelijk ben ik er zo’n zeven jaar mee bezig geweest. In eerste instantie ben ik gaan schrijven om dit te verwerken. Naarmate de tijd verstreek ging kon ik met meer afstand gaan schrijven en wat meer humor in het boek stoppen. Je hebt wel een beetje lucht nodig, iets van relativering. Toen wilde ik ook een echt mooi boek schrijven. Ik hoop dat dat gelukt is.”

Dit artikel verscheen eerder in Charlie Magazine. Het boek van Carlo Groot, Izar, is verkrijgbaar via Uitgeverij Podium. Illustraties door Rebecca Linders.

Lars raakte arbeidsongeschikt als zelfstandige

Het is inmiddels twee jaar na de Paddle for Lars, waarmee vrienden geld inzamelden voor de door een dwarslaesie getroffen onverzekerde zzp’er Lars de Beer (42). “Hoe is het nu met hem?”, vroeg ik me een jaar geleden af. Helaas is zijn verhaal nog steeds relevant. 

Een groot deel van de groeiende groep zelfstandigen heeft namelijk nog steeds geen arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV). Net als Lars de Beer. De vormgever had een groep mooie vrienden om hem heen die met inzamelactie Paddle for Lars geld voor hem binnen haalden. Dit deden ze door met surfboards door de grachten van Amsterdam te peddelen. Surfen was een van de grote hobby’s van de Beer.

Toen Lars de Beer viel, was hij (nog maar een paar maanden) zelfstandige.  Op het moment dat hij het mountainbikeongeluk kreeg en vanaf zijn borst verlamd raakte, was hij niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid. Hij zou alleen recht hebben op geld uit de bijstand en de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning). De actie leverde 281.000 euro op. Een schamel bedrag, wanneer men kijkt naar zijn huidige toestand en de therapieën die hij moet betalen.

Een glas water

Een jaar later blikt De Beer terug en kijkt hij vooruit. ‘Ik vond Paddle for Lars prachtig. Ik voelde me gedragen door familie en vrienden. Hartverwarmend. Alleen kwam ik de volgende dag wel terug in mijn nieuwe dagelijkse realiteit. In een leven dat volslagen overhoop is gegooid.’

Hoe afhankelijk De Beer is, valt in eerste instantie niet af te leiden uit ons interview via Skype. De Beer is in San Diego voor verdere behandeling bij Project Walk. Hij oogt fris en gezond. Pas wanneer hij om drinken vraagt, wordt duidelijk hoe hulpbehoevend hij is. Zijn vriendin, Teska Athmer, pakt zijn glas voor hem en helpt hem drinken. Zelfs voor een glas water is hij afhankelijk van anderen…

Revalidatie

De Beer vertelt hoe het hem na de crowdfundingsactie is vergaan: ‘Na de Paddle heb ik in het revalidatiecentrum Reade  een halfjaar gewerkt versterking van mijn spieren, het soepel houden van mijn lichaam, dat soort zaken. Ik verdiepte me in onderzoeken om te kijken of verder herstel mogelijk is. Ik wilde alles wel proberen. Hoe idioot sommige onderzoeken ook klinken.’

Een mederevalidant wees De Beer op het bestaan van Project Walk in San Diego, in de VS. ‘Daar richten ze zich op het herstel van verloren gegane neurologische connecties door onder andere het prikkelen van het zenuwstelsel. Dit trainingsprogramma bestaat hier nog niet, daarom besloten we naar San Diego te gaan.’ Het is een behandeling waar De Beer zonder het geld van Paddle for Lars nooit aan had kunnen deelnemen.

Hoe naïef ook, als mens denk je: zoiets overkomt me niet. Maar een ongeluk zit in een klein, naar hoekje.

De Beer was vrij kort voor zijn ongeluk zelfstandige geworden en had zich nog niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid. Hierdoor viel hij buiten de sociale regelingen voor werknemers die arbeidsongeschiktheid raken. ‘Ik had wel wat geld gespaard voor als ik misschien een keer een aantal maanden uit de running zou raken. Hoe naïef ook, als mens denk je: zoiets overkomt me niet. Maar een ongeluk zit in een klein, naar hoekje. In mijn geval was dat hoekje mountain-biken. Ondanks mijn jarenlange ervaring hiermee. Ik deed niks gevaarlijks. Zoiets bedenk je van tevoren niet.’

Tegenslagen

‘We zouden in eerste instantie drie maanden naar de Verenigde Staten gaan, maar we hebben het bezoek verlengd vanwege tegenslagen. In de eerste week viel ik, toen ik uit de auto werd getild. Daarna kreeg ik meerdere blaasontstekingen.  Dat klinkt misschien als iets kleins, maar voor iemand met een dwarslaesie heeft dat grote impact. Het had veel invloed op de behandeling. Ik kreeg last van spierspasmen die onbetrouwbare metingen veroorzaakten tijdens mijn therapie. Daarom hebben we besloten langer te blijven, zodat ik de therapie een betere kans kan geven.’

Doorbraak

Vorige week was er ineens een doorbraak in zijn revalidatie: ‘Tijdens de beenoefeningen ontstond een connectie. Ik kon mijn benen strekken, op eigen initiatief! Ik geloofde het haast niet. Mijn fysiotherapeut moest een spiegel erbijhalen voor ik besefte: wow, dit doe ik echt zelf!’

Toch blijft de toekomst lastig. ‘Het is moeilijk positief te blijven. Soms is er verandering, maar het gaat zo ontzettend veel langzamer dan ik wil. De psychische impact is groter dan ik laat merken. Er zijn dagen dat ik het echt niet meer zie zitten. Ik ben blij met de millimeters verbetering die ik meemaak. Maar ik het om met mijn vrienden in het water liggen voor een surfsessie. Dat zijn mooie, maar ook pijnlijke herinneringen geworden.’

Ik doe nu vier uur over vormgeving waar ik vroeger in een halfuurtje mee klaar zou zijn

Werkperspectief

Ook het werkperspectief is nog onduidelijk, al is De Beer wel aan het oefenen: ‘Ik ben begonnen met werken met een seismograaf: een soort headset waarmee ik de cursor kan besturen met spierbewegingen in mijn gezicht. Als ik met mijn hoofd naar links beweeg, gaat de cursor mee. Hiermee kan ik grafische programma’s besturen, maar het gaat natuurlijk heel langzaam en het is vrij vermoeiend. Ik doe nu vier uur over vormgeving waar ik vroeger in een halfuurtje mee klaar zou zijn.’

Of De Beer in de toekomst weer kan werken, is nog onzeker. “Lieve vrienden hebben aangeboden dat ik bij hen in de studio mag zitten om verder te oefenen met de seismograaf, om wellicht ooit weer aan het werk te kunnen. Maar ik zou al heel blij zijn als ik het onder de knie krijg, zodat ik mezelf in elk geval weer enigszins kan uiten.”

AOV & ZELFSTANDIGEN

Lars de Beer is zeker niet de enige zelfstandige die zich niet heeft laten verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. Ongeveer een op de vijf van de bijna één miljoen zzp’ers is niet verzekerd vanwege de hoge kosten.

De kosten voor een AOV zijn afhankelijk van de beroepsgroep waarin de zzp’er werkzaam is. Dat begint bij zo’n honderd euro per maand voor een beroep met een laag risico en met een lage dekking, maar kan oplopen tot zo’n achthonderd euro per maand. Flinke vaste lasten die niet in verhouding staan met het soms onzekere bestaan van de freelancer. De arbeidsmarkt is sterk veranderd en de wetgeving loopt in sommige gevallen nog achter om een vangnet te kunnen bieden.

Veel politieke partijen weten niet wat ze met de zelfstandigen aan moeten. Sommige partijen willen een AOV verplicht stellen, maar dat is lastiger dan het lijkt. De term zzp bestaat niet in de wetgeving en de mensen die zich zzp’er noemen, kunnen bijvoorbeeld thuiszorgwerkers zijn, maar ook gespecialiseerde consultants in de zorg. Ook is er sprake van grote weerstand vanuit zzp’ers om een AOV verplicht te stellen. Een passende oplossing lijkt nog niet voorhanden.

In Amsterdam leidde de Paddle for Lars tot een grote belangstelling voor broodfondsen: kleine collectieven, gebaseerd op solidariteit, waarin maximaal vijftig mensen maandelijks geld inleggen om elkaar te helpen bij eventuele kortdurende arbeidsongeschiktheid.

Dit verhaal verscheen eerder in Het Parool.

‘Ik kom misschien vrouwonvriendelijk over, maar ik ben ook manonvriendelijk’

Mannen die openlijk uitkomen voor hun feminist-zijn. Ja, heus waar. Ze bestaan. Maar waarom zou je je als man in godsnaam feminist noemen? In deze rubriek een serie interviews met mannelijke feministen. Deze week filmmaker Karsten (38): “Ik kom misschien vrouwonvriendelijk over, maar ik ben ook manonvriendelijk.”

Naam: Karsten de Vreugd
Leeftijd: 38
Beroep: Filmmaker
Quote: “Ik wil vrouwen niet behandelen alsof ze een handicap hebben waar ik geen grapje over mag maken”
Laatste film: Well-Fed

Waarom noem je jezelf feminist?
“Ik weet niet of ik mezelf feminist noem. Ik ben wel feministisch, al vind ik het een bezoedeld woord. Ik ben voor gelijkheid. Hoe dat er precies uitziet weet ik nog niet. Of er gelijkheid komt, weet ik ook niet, maar ik ben wel voor.”

En hoe definieer je feminisme dan?
“Dat iedereen ongeacht religie, afkomst of sekse gelijke kansen moet krijgen. Op de werkvloer, maar bijvoorbeeld ook in seksualiteit.”

Waarom heb je besloten jezelf feminist te noemen?
“Ik houd niet van labeltjes, daar krijg ik jeuk van. Ik sta wel achter feministische waarden. Ik zoek naar het mannelijk perspectief op feminisme. Wij, als mannen, hebben ook nog een ontwikkeling te ondergaan. We zijn geen uitontwikkeld ras waar de vrouw bij moet komen ofzo. Vrouwen zijn in veel zaken veel verder dan mannen. Zeker qua emotie en seksualiteit. Daarin ligt voor de man nog een taak om zich door te ontwikkelen. Als mannen moeten we niet alleen een stap terug doen in het zijn van klootzakken. Vrouwen hoeven ook niet meteen te gaan jagen en heel veel mannen te neuken. Dan draai je het om, dan maak je het niet per se gelijker.

Ik ben nog zoekende in het feminisme. Ik word enthousiast van zelfverzekerde mensen, of ze nou man of vrouw of whatever zijn. Ik vind minderheidsgroeperingen met vlaggen en bladen lastiger. Maar dat is misschien ook omdat ik een witte man ben en dat gewoon niet begrijp. Maar daarin wil ik ook vragen: Leg het me uit. Ik weet niet hoe het is om me onveilig te voelen op straat, continu opmerkingen te krijgen. Dus ik sta ook open voor een andere blik.”

Zijn mensen verbaasd wanneer je zegt dat je feminist bent?
“Ja, zeker. Een aantal vrienden gaan heel hard lachen als ze dit lezen. Ik sta niet per se bekend als feminist. Wanneer je vegetariër bent of koud doucht, verkondig je dat in mijn wereldbeeld ook niet aan iedereen. Dat draag je uit. Ik ben heel hard tegen vrouwen en maak ook seksistische grappen. Dan geloof ik dat zij dat ook mogen doen over mij. Ik wil vrouwen niet behandelen als mensen met een handicap waar je geen grapjes over mag maken. Echte gelijkheid betekent ook grappen over elkaar durven maken.”

“Ik kom misschien vrouwonvriendelijk over, maar ik ben ook manonvriendelijk”

“Daarin kom ik misschien vrouwonvriendelijk over, maar ik ben ook manonvriendelijk. Misschien ben ik sowieso een onvriendelijk persoon. In mijn humor houd ik ervan om mensen te provoceren en neer te zetten. Politiek correct zijn en provoceren, dat gaat niet zo goed samen.”

Waarom wil je dan provoceren?
‘Nou, het is vooral heel erg leuk. Maar ik wil, door mijn humor, ook oprecht vragen stellen aan het feminisme. Het getuigt voor mij juist van respect als ik zeg dat ik iets niet snap. Als ik een grapje over feminisme maak, betekent het dat ik het als gelijkwaardig zie. Seksisme kan ook iets aan de kaak stellen. Als ik bijvoorbeeld zeg: “Mannelijke strippers zijn net zo goed als vrouwelijke cabaretiers,” over wie maak ik dan een grap? Als je dan van gelijkheid uitgaat, is het net zo goed een flauwe opmerking voor mannelijke strippers als voor de vrouwelijke cabaretiers. Ik zeg soms dingen om een reactie uit te lokken. Maar ik zit er waarschijnlijk naast, want ik ben een man. Ik vind overigens dat Plien en Bianca en Amy Schumer fucking hilarisch zijn.”

Vind je feminisme een goed woord of heb je een andere suggestie?
“Feminisme heeft iets goeds gedaan, ons naar deze plek gebracht. Ik vind progressief beter bij mijzelf passen. Lang leve de vooruitgang. Vroeger was echt helemaal niks beter. Waar we nu zijn, is het beste ooit. Fuck nostalgie heel hard in het kontje. Maar natuurlijk alleen als hij of zij dat ook wil.”

Heb je weleens een beha verbrand?
“Nee, ik heb wel een keer een beha weggegooid. Dat was toen m’n ex wegging, maar dat had niet zoveel met feminisme te maken.”

Is feminisme nog nodig in Nederland?
“Ik denk dat er en passant veel seksisme bestaat. Wanneer vrouwen het idee hebben dat het gelijkgetrokken is, is het gelijk. Ik kan daar niks over zeggen, want ik merk er niet zoveel van. Ik twijfel wel of echte gelijkheid ooit kan. Ik ben fysiek sterker en word niet iedere maand ongesteld, ik hoef niet een kokosnoot uit mijn kut te persen. Ik hoef nooit mijn lijf stuk te laten gaan omdat ik een kind wil. Ik heb geen hormoonwisselingen. Geen bladen die me vertellen hoe ik eruit moet zien. Het is, kortom, awesome om man te zijn.”

“Mannen lopen achter op het gebied van seksualiteit”

“Omgekeerd seksisme heeft niet hetzelfde effect op mij als op een vrouw. Als ik bijvoorbeeld met een vrouw naar huis ga, voel ik me nooit bedreigd. Ik ben altijd fysiek sterker. Mijn vriendin kan niet eens op haar racefiets naar de stad fietsen, zonder minstens vier seksistische opmerkingen te incasseren. Als ik naast haar fiets is er dan weer niks aan de hand. Ik wilde dat een vrouw een keer een opmerking maakte als ik op de fiets zat, maar ja dat is dan toch niet hetzelfde.”

Is feminisme ook nuttig voor mannen?
“Ik zou het fantastisch vinden om het ouderschapsverlof naar Scandinavisch voorbeeld in te richten. Dat zou ik toejuichen. Ik geloof dat wanneer het beter gaat met mijn buurman, met mijn vriendin of mijn vrienden, het ook beter gaat met mij. Ik geloof niet dat ‘we’ als mannen iets inleveren als vrouwen meer gelijkheid opeisen. Daar worden we allemaal beter van.”

Zijn er dingen die je anders zou willen zien in het feminisme?
“Als je niet om jezelf kunt lachen ben je überhaupt verloren. Een klein beetje zelfspot doet iedereen goed. En laten we eens vieren waar het feminisme tot nu gekomen is. Natuurlijk valt er nog genoeg te winnen, maar we zijn al een heel eind. Dat vind ik ook zo goed aan de Gaypride. Je viert vrijheid, ook al moet er nog een heleboel gebeuren.”

Wil je verder nog iets melden?
“Vrouwen lopen qua seksualiteit lichtjaren voor op mannen. Sinds de jaren zestig hebben vrouwen steeds meer seksuele vrijheid voor zichzelf gecreëerd. Vrouwen hebben bijna allemaal seksspeeltjes, praten hierover met vriendinnen. Mannen vinden het al lastig wanneer ze een duimpje in de anus krijgen. Ik denk dat als je zo’n Tupperware-seksspeeltjesavond organiseert voor mannen ze allemaal met het schaamrood op de kaken staan. Daarin kunnen we veel leren van vrouwen.”

Dit verhaal verscheen eerder op www.vileine.com

Werken met Joost

Soms is copywriting zo leuk, dat ik vergeet dat ik aan het werk ben. Dat is het geval bij werken bij www.vanjoost.com, designer en kunstenaar. Zijn ontwerpen inspireren tot het maken van mooie teksten die passen bij zijn stijl, missie met zijn bedrijf en levensvisie. Hier een kleine selectie uit de krant die Joost van Veldhuizen en ik samen maakten.

Waarom je vrijwillig een weekendje wil kotsen volgens Susan Peters

Wat is ayahuasca?

‘Ayahuasca is een medisch brouwsel uit de amazone-gebieden waar het al jaren gebruikt wordt. Hier geloven ze dat de plant een heilzame werking heeft. Ik zie het zo: je opent je zijn voor je eigen hart. Door ayahuasca tot me te nemen herinner ik mezelf aan wie ik ben. Dat ik puur vanuit mijn eigen hart mens ben. Het geeft me handvatten om te leven met meer zelfliefde, compassie en het haalt letterlijk de drama uit mijn leven door dingen ‘op te schonen’.

Maar wat is de deal met al dat kotsen?

‘Haha, ja dat overgeven blijkt voor veel mensen die net van Ayahuasca te horen krijgen nogal een groot en afschrikkend ding te zijn. Maar het is eigenlijk een heel belangrijk en logisch gevolg van het proces. Wat er uitkomt is een opschoning van opgeslagen oude dingen zich in je systeem hebben genesteld.

Wat er uitkomt is een pure opluchting. Iets wat eruit wil, en waar je dus afscheid van mag nemen. Overgeven hoeft niet altijd te gebeuren. Het loslaten kan zichzelf ook uiten door verdriet, plezier, geluid of beweging. Het beste is hier dus geen enkele verwachting van of verzet tegen te hebben.’

Hoe ben je hiermee in aanraking gekomen?

‘Dat was zo’n zes jaar geleden. Voor mij een periode van veel zelfonderzoek. Ik had vragen als: ‘Waarom voel ik me zo ontzettend onvrij en ontkoppeld?’. Veel van wat ik deed gaf mij geen voldoening meer. Ik ging naar allerlei workshops over bijvoorbeeld identiteit en persoonlijkheid. Een goede vriendin nodigde me toen uit om ayahuasca te proberen.

Wat deed je eerste ayahuasca ervaring met jou?

‘Tijdens een ayahuasca wordt gevraagd een intentie, motivatie voor te bereiden. Je kunt ook een vraag stellen. Mijn belangrijkste vraag was: Waarom voel ik me zo afgescheiden en hoe kan ik de heelheid met mijzelf ervaren? Ik vroeg me ook af of er een grotere betekenis aan het bestaan kon zitten. Ik noem een ayahuasca-ervaring een reis en mijn eerste reis voelde als een therapiesessie van zes uur. In deze zes uur heb ik meer opgelost dan in een half jaar therapie.’

‘Het gaat erom of je leeft vanuit je hart of je hoofd. Ik nam geen genoegen meer met mijn normale leven. Ik begreep dat wanneer ik verbinding kon maken met mijn hart mijn leven leuker zou worden. Ik heb meer begrepen over mijzelf en ik heb een deel van mijn jeugd, bepaalde keuzes en opvoeding kunnen verwerken. Als je opgroeit leer je bepaalde patronen om te overleven. Voor mij betekent ayahuasca dat het licht en het donker van je eigen patronen helder worden.’

Wat bedoel je met licht en donker?

‘Licht staat voor alles wat vrijheid brengt en wat je in contact brengt met je gevoel. Donker en licht kunnen niet zonder elkaar. Ik bedoel niet dat donker iets slechts is. Maar ik leerde uit de vernauwing van dagelijks aangeleerde trucjes te komen. Het kan ervoor zorgen dat je je relatie uitmaakt, stopt met je baan, jezelf laat zien, of jezelf gunt om dat ene gesprek aan te durven gaan. Het haalt je uit eigen opgelegde denkpatronen en constructen.’

‘Ayahuasca haalt je uit eigen opgelegde denkpatronen en constructen’

Hoe wordt ayahuasca gezien door medici?

‘Het is geen erkende therapievorm en staat in de westerse maatschappij niet bekend als medicijn. De dokter zou het, voor zover ik weet, niet voorschrijven. De stof die vrijkomt als je ayahuasca gebruikt is DMT, DMT is een lichaamseigen stof. Dit is hetzelfde stofje dat je aanmaakt wanneer je geboren wordt en wanneer je sterft, dit proces bevindt zich in je pijnappelklier. Ayahuasca is ook wel te beschrijven als een bijna-doodervaring. Wetenschappelijk onderzoek naar ayahuasca erkent wel bepaalde eigenschappen van de plant. Zo zou het bijvoorbeeld je creativiteit vergroten, maar je convergent denken neemt af.’

Maar hoe brengt een simpel drankje je dan tot jezelf? Is het niet gewoon drugs?

‘Ayahuasca bevat DMT. Net zoals bepaalde kruiden in thee goed zijn voor je systeem, een helende werking kunnen hebben heeft dit drankje invloed op je hersenen. De DMT die in je lichaam aanwezig is heeft weinig invloed. Er is een enzym in je lichaam aanwezig (MAO) dat deze stof onderdrukt. Door ayahuasca te nemen wordt dit filter tijdelijk opgeheven. Aya staat voor de dood of geest-dood en huasca betekent letterlijk liaan. Het werkt dus als een bijna-doodervaring of staat ook wel bekend als de slingerplant voor de ziel.’

Waarom is een bijna-doodervaring iets dat je opzoekt?

‘Het laat je zien waar je leven voor jou om draait. Het laat je op een eerlijke manier naar jezelf kijken.’

Wat kan je verwachten van een ceremonie bij jou?

‘Ik heb geen draaiboek of vastomlijnd programma. Voor mij is het niet commercieel. Ik gun de ander wat ik zelf ook heb mogen ontvangen van de planten. Net als wanneer je muziek maakt of in een band speelt stem ik af op wat er gebeurt tijdens een ceremonie. Ik probeer de juiste toon te vinden. Ik zorg voor de veiligheid en creëer een plek waar iedereen met alles welkom is. Er is live muziek, een altaar met allerlei krachtvoorwerpen, andere helende medicijnen uit de jungle en er zijn instrumenten aanwezig. Met groepen is er altijd assistentie. Ik laat me leiden door de Ayahuasca (ik drink altijd mee) en tune in op wat er op dat moment gebeurt. Door muziek ondersteunen we de reis.’

Wat is de invloed van muziek op de reis?

‘Muziek is een belangrijk onderdeel, ook in de Amazone, waar de ayahuasca vandaan komt. In de westerse wereld gebruiken we vaak de gitaar en is het veel luxer dan in de jungle, maar de indigenous sjamanen die zingen icaros. Icaros kun je zien als een soort mantras. Het zijn klanken die ze ontvangen na een bepaald dieet te doen in de jungle of wanneer ze zichzelf verbinden met de plant-spirits. Ik geloof dat elke plant een vibratie heeft die resoneert.

Die klank van die plant kan dan omhoog komen. Wanneer gezongen wordt brengt dit heling op fysiek en mentaal vlak. Dit is echt iets magisch.Maar ayahuasca blijft moeilijk uit te leggen aan wie het nog niet ervaren heeft. Het is voor mij een heilige gebeurtenis. Ervaringen die je niet kunt begrijpen met je hoofdverstand, maar wel met je hart. En dit koester ik. Het is een feit dat er prachtige planten zijn die de kracht hebben om mensen op verschillende wijzen te helen. Je moet er natuurlijk wel voor open staan, en als ze je roept dan weet je zelf precies wanneer dit moment daar is. Ik geloof dat wanneer je met een pure intentie ayahuasca komt doen het je altijd wat oplevert.’

Susan Peters geeft ayahuasca ceremonies op verschillende locaties. Haar Facebookpagina heet Madre’s Ways. Dit artikel verscheen eerder op www.stadsgroentjes.wordpress.com

Jens van Tricht is feminist én man: De maatschappij heeft een genderprobleem’

Mannen die openlijk uitkomen voor hun feminist-zijn. Ja, heus waar. Ze bestaan. Jens van Tricht (#zitplasser) noemt zichzelf al bijna dertig jaar feminist. Maar waarom zou je je als man in godsnaam feminist noemen?

Waarom noem je jezelf -in godsnaam- feminist?
‘In mijn definitie van feminisme kan je als man feminist zijn, nee moét je dat zelfs zijn.’

En hoe definieer je feminisme dan?
‘Feminisme betekent voor mij: constructief en kritisch gedachtegoed. Het is een analyse van problemen in de wereld, maar het is ook oplossingsgericht. Het persoonlijke is politiek. Feminisme is waar problemen geanalyseerd én opgelost wordt in termen van gender.’

Wanneer besloot je jezelf feminist te noemen?
‘Voor mij was feminisme een feest van herkenning. Ik kwam als 19-jarige in 1988 naar Amsterdam. Daar was de kraakbeweging in volle gang. Ik woonde in een woongroep. Alles waar wij ons druk over maakten, kwam door wat we nu ook wel de boze witte man van middelbare leeftijd noemen. (Ik realiseer me dat ik nu ook wit, middelbaar en man ben, maar dat terzijde.)

‘Alsof je homo moet zijn om feminist te zijn’

‘De kraakbeweging was magisch. We experimenteerden continu met rollenpatronen. Bijvoorbeeld in het kraakpand waar ik woonde met vier vrouwen en een andere man. Toen we een feestje hielden zouden de vrouwen een muurtje uitbreken. Uiteindelijk heb ik dat toch met die andere man gedaan. Je kunt zeggen dat het we hierin gefaald hebben, maar zo zie je wel hoe vast denkpatronen in ons hoofd zitten. Als man ga ik ervan uit dat ik het wel kan. Vrouwen gaan ervan uit dat ze dat niet kunnen. Het kost tijd om dat te veranderen. Ik zie het zelf niet als een mislukt experiment – het heeft ons laten nadenken.’

Zijn mensen verbaasd wanneer je zegt dat je feminist bent?
‘Niet meer, maar ik leef ook in mijn eigen bubbel. Iedereen die het daarmee oneens is, heeft zichzelf er ondertussen wel uit gefilterd, of ze houden wijselijk hun mond. Wat ik wel gek vind: iedereen vraagt me of ik homo ben. Alsof je homo moet zijn om feminist te zijn. Als hetero-man hoor je hier niet mee bezig te zijn. Uit dat soort reacties blijkt dat de wereld een genderprobleem heeft, ik niet.’

Vind je feminisme een goed woord of heb je een andere suggestie?

Jens zucht even: “Dit is voor mij al sinds de jaren negentig een discussie. Ik vind het wel een goed woord. Het is natuurlijk een reactief woord, maar als je naar een genderneutraal woord zoekt, doe je net of het probleem van het patriarchaat niet bestaat. Maar feminisme gaat natuurlijk niet alleen over vrouwen. Het is nog steeds normaal om mietje te zeggen tegen mannen die zich vrouwelijk gedragen. Traditionele opvattingen over mannelijkheid en vrouwelijkheid zijn problematisch voor de gehele samenleving, ongeacht gender. Ik geloof in het inclusief maken van feminisme, ik ben daarin vrij Butleriaans [red: naar legendarische feminist Judith Butler].”

Heb je weleens een bh verbrand?
“Nee sorry, maar ik denk dat ook maar een kleine minderheid van alle feministen dat werkelijk ooit gedaan heeft.”

Is feminisme nog nodig in Nederland?
“Ja, natuurlijk! Op heel veel vlakken. Voor mij is een van de punten waar iets te winnen valt het geweld van mannen tegen vrouwen. Daaraan verbonden is de economische afhankelijkheid. Vrouwen die in een gewelddadige relatie zitten, moeten daaruit kunnen. Wanneer vrouwen zichzelf niet kunnen onderhouden, is het lastiger uit zo’n situatie te stappen. Maar 54 procent van de vrouwen is economisch zelfstandig. Om dat te nuanceren, moet ik erbij zeggen dat ook maar 71 procent van de mannen zelfstandig is. Maar daarnaast hebben we natuurlijk ook nog veel problemen rondom ongelijkheid in inkomen, vrijheid van seksualiteit, slutshaming. Ja, volgens mij is er nog genoeg te doen.”

“Feminisme gaat niet alleen over vrouwen”

Is feminisme ook nuttig voor mannen?
‘We hebben allemaal baat bij feminisme. Wanneer je een foetus bent wordt er bij twintig weken gekeken of je een jongetje of een meisje bent. Daarna wordt alles roze of blauw. Voor mannen is het problematisch dat ze continu moeten bewijzen dat ze man zijn. Ze moeten vrouwelijke kanten negeren of onderdrukken. Ik zoek nog naar bondgenoten, mannen én vrouwen die samen strijden tegen genderongelijkheid. Mannen hebben behoefte aan gendergelijkheid.

Mannen horen bijvoorbeeld geen slachtoffer te zijn, mogen niet huilen. Ik merk ook dat veel mannen last hebben van homofobie. Als ze geassocieerd worden met vrouwelijke eigenschappen, zullen ze wel homo zijn. Dat zijn heel benauwende denkbeelden voor alle vormen van gender. Ik denk dat er heel veel variaties zijn op mannelijkheid en vrouwelijkheid.’

‘De maatschappij heeft een genderprobleem. Je moet in een mal passen en als je dat eenmaal doet, mag je er ook niet meer uit. Wanneer mannen ook vrouwelijke kanten toelaten en er meer waardering komt voor, wat we nu zien, als vrouwelijke eigenschappen, denk ik dat we een betere wereld krijgen. Ik wil niet te veel mansplainen hier, maar de TedXTalk die ik in Delft gaf, leg ik dit in 11 minuten uit.’

Profiel

Naam: Jens van Tricht #zitplasser
Leeftijd: 48
Beroep: Directeur van Emancipator
Quote: “Ik ben nu ook ineens een witte man van middelbare leeftijd”
Boek: Waarom feminisme goed is voor mannen

Dit verhaal verscheen eerder op www.vileine.com

Joop Oonk maakt van haar buurt een bühne

Joop Oonk (27) maakt dansvoorstellingen met de Misiconi Dance Company, maar niet van een standaard soort. Ze noemt het ook wel: inclusiedans. Dansen met rolstoelen bijvoorbeeld en dat dan in de openbare ruimte. Tijd voor een gesprek met deze bijzondere choreografe.

Gelukkig hoef je geen kunstbarbaar te zijn om het woord inclusiedans niet te kennen. Joop Oonk choreograaf, artistiek leider en oprichter van Misiconi Dance Company legt uit: ‘Ik werk met dansers met en zonder een geestelijke of lichamelijke beperking. In onze nieuwe dans #storyteller bestaat een groot deel van het stuk uit een duet tussen een rolstoelgebruiker en iemand die ‘gewoon’ gezond is.’ Wat ook interessant is aan haar manier van werken is dat Oonk op verschillende locaties in de buitenlucht werkt.

[pullquote align=”right”]’De omgeving kan mee- of tegenwerken’ [/pullquote]

Locatiedans

De locatie is ditmaal het Haarlemmerplein in Amsterdam. Ze woont er in de buurt en gaat daar vaak even zitten. Zo ook enkele minuten voor aanvang van het interview. Ze zit druk in gesprek met een mede-bankzitter aan het plein, die daar een jointje rookt en even bijkomt van het uitlaten van de hond. ‘Wanneer je aan komt fietsen vanaf de Haarlemmerdijk, zie je de Haarlemmerpoort opdoemen. Dat is voor mij al een inspirerend gebouw met veel geschiedenis. In de zomer spelen kinderen rond de fonteinen en veel mensen fietsen hier omheen. De druppels hangen hier nu in de bomen, wat ik een prettig beeld vind. Hier stopt het geraas van de toeristen en komen mensen van de wijken rondom samen om boodschappen te doen of even te zitten,’ legt Oonk uit.

De choreografe raakt geïnspireerd door ruimte. Ze vraagt dit ook van haar dansers. ‘Voor we beginnen met een dans, vraag ik mijn gezelschap of ze even willen bijkomen van de reis. Adem de plek in en zie waar je bent. De dansen zijn experimenteel en modern, soms zit er een dierlijke manier van bewegen in. De locatie is dan van grote invloed op de sfeer van de dans. De omgeving kan mee- of tegenwerken. Je hebt even de tijd nodig om de omgeving goed aan te voelen.’

Dansen met een rolstoel

Daar kan Jacqueline van Kuilenburg (37) een van de dansers uit het gezelschap, meer over vertellen. Ze is rolstoelgebruiker vertelt: ‘Dansen op locatie is compleet anders dan in een studio. In een studio is de grond gelijk, maar als je in de buitenlucht danst is dat natuurlijk niet altijd zo. Als de vloer ongelijk is beweeg ik soms sneller dan ik geoefend had, zit ik ineens vast of kom ik te vroeg stil te staan. Ik heb een rolstoel met nogal dunne wielen, die kunnen bijvoorbeeld vast komen te zitten in een richeltje.’

[pullquote]‘Als de vloer ongelijk is beweeg ik sneller dan ik geoefend had, zit ik ineens vast of kom ik te vroeg stil te staan’[/pullquote]

Van Kuilenburg heeft Ehlers-Danlossyndroom, een zeldzame aandoening aan het bindweefsel. Simpel gezegd betekent dit dat de gewrichten niet goed bij elkaar gehouden worden. ‘Ik kan eigenlijk alles, maar ik kan het niet lang volhouden. Ik kan dus wel even lopen, maar ik raak gauw vermoeid. De rolstoel geeft me de mogelijkheid even uit te rusten. Ze kwam bij het gezelschap door een oproep via Facebook: ‘Ik ben naar de open dag gegaan en heb toen aan een workshop meegedaan. Bij Misiconi wordt niet betuttelend gedaan, van iedereen wordt dezelfde inzet verwacht of je nu gestudeerd hebt of op de middelbare school niet hebt afgemaakt. Het interessante aan locatietheater is dat het telkens een andere dans wordt. Wat het idee of het verhaal erachter is mag de toeschouwer zelf bedenken.’

[pullquote align=”right”]Bij Misiconi wordt niet betuttelend gedaan, van iedereen wordt dezelfde inzet verwacht[/pullquote]

Het gekke is dat deze vorm van inclusiedans in Nederland nog niet bestond. Oonk startte het initiatief met een aantal verschillende redenen: ‘Ik deed mijn master in London, maar er was maar één praktijkles. Daar danste ik met jongeren met een beperking en ik voelde toen, -en ben telkens meer gaan voelen- dat dit heel erg bij mij past. Iemand die ik heel erg waardeerde in het vak zei tegen mij: “Joop, je hebt geen geld nodig voor een voorstelling, de wereld is je podium.”

Hiërarchische danswereld

Misiconi Dance Company. Foto: Piet Hermans

‘Verder heeft de danswereld vaak nog iets hiërarchisch. Je hebt te maken met ego’s, bent de hele tijd bezig met je lichaam. Die continue focus op jezelf kan ervoor zorgen dat mensen heel gecentreerd worden op hun eigen ik. Toen ik studeerde heb ik eens een opdracht ingeleverd waarbij alleen voeten gefilmd werden, maar dat werd niet goedgekeurd omdat het geen dans zou zijn. Misschien is dit ook een verzet tegen de ouderwetse focus van de danswereld op het gehele lichaam. Waarom zouden alleen voeten niet ook een dans kunnen zijn? Dansen in je stoel kan toch ook dansen zijn? Een bevriende danser en rolstoelgebruiker kroop tijdens het dansen wel eens uit zijn rolstoel. Dat vond ik indrukwekkend. Zo gebruik je dans, beweging en je omgeving heel anders. Dat heeft me geïnspireerd om op deze manier te werk te gaan.’

[pullquote align=”left”]dit is een verzet tegen de ouderwetse focus van de danswereld op het gehele lichaam[/pullquote]

De dans ontstaat in samenspraak met het hele gezelschap. Oonk zegt: ‘Je kent die koelkastgedichten wel? Van die magneten waar je van verschillende woorden verschillende frases kan maken. Zo is het begin van deze dans ontstaan. We gebruiken ook geluiden die we horen als we bezig zijn met choreografie. Twee mensen met het Syndroom van Down kwamen met het idee een vliegtuig te gebruiken toen de deuren van onze studio open stonden.’

‘Ik vind het leuk om te zien dat mensen reageren op wat we doen. Wij dansen in normale kleding, het is misschien te vergelijken met een flash mob. We gaan de dialoog met het publiek aan, online maar ook op de locatie. Mensen komen vaak naar ons toe nadat we gedanst hebben om vragen te stellen. We vragen mensen ook online te reageren via onze hashtag #storyteller.’

Zien hoe inclusiedans eruitziet? 19 maart is Misiconi Company te zien met de dans #storyteller op het Haarlemmerplein in Amsterdam. Ze dansen tweemaal, om 13:00 en om 14:00. Via het instagram account kan op de dans gereageerd worden met #misiconistoryteller. Meer info? www.misiconidance.nl

Alle foto’s zijn gebruikt met dank aan Piet Hermans. Dit artikel verscheen eerder deze maand in Het Hart van de Stad.

Wie kies jij?

Chatten met je politieke tegenstander via Waaromkiesjij.nl

Je hebt een lekker gefundeerde mening, maar je Facebook-feed staat vol met mensen waar je het allang mee eens bent. Supersaai natuurlijk, want soms wil je gewoon lekker je mening luidkeels verkondigen aan de tegenpartij. Ik sprak met een aantal gebruikers en de oprichters van www.waaromkiesjij.nl over chatten met je politieke tegenstander. En Chafik die hetzelfde principe ‘in het eggie’ deed. Als Marokkaanse Nederland sprak hij met PVV-stemmers uit de Schilderswijk.

Spannende match

De politieke social media bubbel komt onder andere door algoritmen van Facebook. Die brengen je voornamelijk in contact met media en mensen die hetzelfde denken als jij. Om die bubbel te doorbreken richtten de jongens van Waaromkiesjij.nl hun platform op. Sem Houben, één van de oprichters, vertelt: “Twee maanden geleden zaten we bij elkaar en deelden de persoonlijke ervaring dat het steeds moeilijker is om discussies over politieke onderwerpen te hebben. Artikelen die je leest bevestigen wat jij al dacht of wat je al vindt. Zelf werd ik daar moe van. Er zijn zoveel meningen, maar die kom je helemaal niet tegen. Iedereen leeft in een eigen politieke bubbel. Ik kom nooit religieuze stemmers tegen, maar ik zou best willen weten, waarom iemand bepaalde overtuigingen heeft.”

“Eén minuut nadat je op de website bent beland word je gekoppeld aan iemand met een andere partijvoorkeur. Een simpel algoritme zoekt naar de meest spannende match. Mensen met een tegengestelde partijvoorkeur vinden elkaar in een chatroulette-achtige omgeving. Vervolgens geven we ze een stelling om over te discussiëren en dan kun je los.”

“Het gaat er dus om de politieke bubbel te breken. Minstens zo belangrijk is het om het debat naar de Nederlander te brengen. Politiek in Nederland is een vrij passief proces. Zelfs de stemwijzer geeft je gewoon een aantal opties voor stellingen. Dan kun je een beetje gokken hoe je ergens over denkt. In de debatten luister je naar mensen in pak die hun mening verkondigen. Maar je denkt niet na over waarom je zelf ergens op een bepaalde wijze overdenkt. Op ons platform word je gedwongen na te denken over je stellingen.”

‘We hebben elkaar niet één keer uitgescholden voor landverrader of racist’

GroenLinkser zonder Zwarte Piet-haat

Karl van Heijster gebruikte het platform en deelt zijn ervaring: “Mijn eerste gesprekspartner was een GroenLinks-stemmer die neutraal stond tegenover Zwarte Piet. Afgaande op mijn Twitterfeed dacht ik dat die groep al lang en breed uitgestorven was. We hebben elkaar niet één keer uitgescholden voor landverrader of racist. De discussies die ik gevoerd heb lopen redelijk gemoedelijk. Het komt ook maar zelden voor dat mensen met echt onzinnige gronden aan komen zetten voor hun standpunt. Maar op elk argument valt wel iets af te dingen. Zo ga je kritisch naar je eigen argumentatie kijken.”

Een andere gebruiker is Anouk. Ze is er nog niet over uit wat ze gaat stemmen, maar vulde voor waaromkiesjij.nl als partijkeuze telkens D66 in. Anouk: “Ik sprak met een DENK-stemmer. Persoonlijk ken ik echt niemand die DENK stemt, dus ik vond het interessant te horen waarom deze man zich aangesproken voelde tot deze partij. Hij was achter in de twintig, maar had nooit eerder gestemd. Hij voelde zich niet vertegenwoordigd door de huidige politiek. Hij stemde gewoon op gevoel.”

‘Ik had verwacht dat de sfeer veel vijandelijker zou zijn’

“Ik ben zelf iemand die echt partijprogramma’s door gaat spitten. Zo leer ik dat je ook op een hele andere manier kan kiezen. Chatten met andere kiezers helpt me actief na te denken over waarom ik bepaalde dingen vind. Het dwingt je om je standpunt te onderbouwen en die chatruimte werkt ook wel verslavend.”

Yernaz Ramautarsing, zelf nummer 9 op de lijst van het Forum voor de Democratie (FvD), probeerde het ook uit. “Ik ben natuurlijk wel een beetje een politiek evangelist, maar ik vind debatteren ook gewoon leuk. Ik heb met een GroenLinkser en een PvdA-stemmer gechat. Die mensen kom ik normaal gesproken niet tegen. Het is leuk dat je op dit platform geen Facebook hebt, maar puur op de chat zelf kan praten. Ik vind wel dat er weinig stellingen zijn om over te discussiëren. Hopelijk wordt het uitgebreid met meer stellingen.”

Live chatten in de Schilderswijk

‘Die PVV’ers waren waren superlief, warm en hartelijk, ondanks mijn Marokkaanse achtergrond’

Chafik vindt het platform een goed idee, maar praat liever in het echt met mensen. Hij ging daarom samen met Radio 1 de Schilderswijk in en sprak daar met een aantal PVV’ers. “Ik had verwacht dat de sfeer veel vijandelijker zou zijn. Helemaal tegen mij omdat ik een Marokkaanse achtergrond heb, maar die mensen waren superlief, warm en hartelijk. Je komt er dan achter dat we over het algemeen allemaal hetzelfde willen: een goed leven met je familie en vrienden. Maar we delen ook dezelfde angsten: ook ik schrik van extremistische religieuze groeperingen, maar ik geloof niet dat je dat oplost door bijvoorbeeld de Koran te verbieden. Daarmee werk je, volgens mij, extremisme alleen maar in de hand. Daar konden we rustig over babbelen, zonder elkaar af te maken.”

Dit artikel verscheen eerder op www.tpo.nl

Houd seksisme levend!

Seksisme: supergrappig toch?

Dat willen we laten bestaan! Dus heb jij leuke seksistische opmerkingen (van mannen over vrouwen óf andersom), laat het me weten. Ik ben op zoek naar persoonlijke anekdotes. Mail me op clarissavandeventer(at)gmail.com